Recensie: Glengarry Glen Ross: de tragiek van het kapitaal.
Regisseur: Eric de Vroedt

Het is alweer een tijdje geleden dat wijlen Pim Fortuyn de polarisatie politiek introduceerde. Sinds deze kentering in het politieke klimaat, bevinden theatermakers zich steeds vaker op het spanningsveld tussen theater en politiek. Deze ontwikkeling maakt het des te interessanter voor een politicoloog om wat vaker in het theaterpluche plaats te nemen. Een terugkerend onderwerp in de theaters is de impact van politieke en economische veranderingen op de moraal van de mens.

Dat is precies waar de voorstelling Glengarry Glen Ross over gaat. Vier verkopers van een makelaarskantoor aan de rand van faillissement beloven mensen met behulp van allerlei gladde praatjes gouden bergen, in de hoop dat ze tekenen voor een stuk (fictieve) grond. Maar vanwege de recessie heeft niemand tijd en geld voor de zoete broodjes van deze makelaars. Om de verkopers een extra stimulans te geven initieert het management een wedstrijdelement: de beste verkopers krijgen een fikse bonus, de rest wordt ontslagen. Vanaf dat moment is het slagveld om het grote geld begonnen. Angst, afgunst en wantrouwen overheersen. Wie eerst je beste collega was, is nu je vijand in de strijd om zoveel mogelijk grond te verkopen.

De emoties die angst en hebzucht losmaken worden feilloos geregisseerd. De Vroedt heeft het origineel van David Mamet (die er de Pullitzer prize mee won in 1984) flink onder handen genomen. Hij heeft het geregisseerd in een heftige, wervelende stijl, met gebruik van over the top acteerwerk, om de excessen van het kapitalisme extra kracht bij te zetten. De onderlinge concurentie om de bonus te behalen is letterlijk en figuurlijk moordend. De setting waarbinnen alles zich afspeelt is wit en rood, het eten is blauw. Dit versterkt de gevoelloze omgeving, waarin niets echt is, maar alles artificieel. Alles staat in het teken van de strijd om het geld.

Een kanttekening is dat het acteerwerk op sommige momenten iets te grotesk is. Bij iedere neiging tot reflectie of twijfel wordt deze direct de kop ingedrukt met een keihard ´fuck!´ of fysiek geweld. Alleen Fedja van Huêt laat tijdens een geniale scène het menselijke gezicht achter de moordende zucht naar geld zien. Hij uit de vastgeklonken, reddeloze medewerker, die doel- en schuldbewust zijn slachtoffers maakt. Meer van deze menselijke aspecten hadden de voorstelling gesierd. In de huidige regie oogde het geheel namelijk behalve artificieel, soms ook wat onrealistisch. De mens is tenslotte geen machine.

Bekijk website www.mightysociety.nl voor de volgende reeks. Glengarry Glenn Ross speelt niet meer in Amsterdam, maar wel van 1 t/m 4 december in de Toneelschuur in Haarlem.