Een extra lang artikel van onze columnist inclusief interviews. Exclusief te lezen op SytheseOnline.nl!

Begin Januari zegt gerespecteerd politicologiestudent Sam de Nijs zijn lidmaatschap bij studentenpartij Mei op en wordt daarmee een eenmansfractie in de Centrale Studentenraad. Beschuldigingen van kiezersbedrog wuift de studentenvertegenwoordiger weg. Sam stapt niet uit de politiek, maar richt een nieuwe partij op – dit heeft een hoger doel.

Ik weet niet precies waar ik moet beginnen. Sam’s motivatie komt van een verstrooidheid aan idealen en intenties binnen de bestaande partijen en daarom moet er een studentenpartij met een duidelijke lijn en eensgezinde fractie komen. Sam is flink links, met overtuiging. Ik ben niks meer. Maar dit ontluikende universitaire robbertje verdient mijn aandacht. Vandaar nu eerst vier serieuze alinea’s over studentenpolitiek.

De rode draad is de al langer aanwezige en schijnbaar groeiende onvrede over de rol en toegevoegde waarde van de verschillende studentenraden - de Centrale Studentenraad en die op facultair niveau – in combinatie met de uitholling

Daarom gonst de nadorst door mijn hoofd in een gesloten Sorbon in het Bungehuis, huisvesting van een rits Alfa-studies, en nu vergaderzaal voor Sam’s nieuwe partij. We verspillen geen tijd om de ernst van de situatie te duiden. De universiteit staat onder een groeiende financiële druk:  verschillende faculteiten kampen met miljoenen tekorten, managers veranderen de onderwijsmentaliteit onder bezuinigingsdruk in een efficiency-denken dat voor een onpersoonlijk klimaat zorgt met IWO als symbolische tentamenfabriek. Crea2 dreigt te worden gesloopt en faculteiten staan op de rol om naar de beerput van menselijke creativiteit op Roeterseiland of zwart gat Science Park te worden verhuisd.

Onderwijl zijn de raden een vastgeroest praatcircuit, de communicatie van College van Bestuur richting student en van student richting College van Bestuur deugt niet en in de raden zitten de fracties vooral gezellig naar elkaar te knipogen in plaats van eens flink inhoudelijk de strijd aan te gaan en elkaar al argumenterend de politieke hemel in te debatteren. In plaats daarvan lijken de vertegenwoordigers enkel in de raden te zitten voor CV-building, niet op basis van een gedeelde visie en inhoudelijke kennis. De raden en partijen lijken bang zich kritisch op te stellen ten opzichte van elkaar en richting het CvB, uit angst voor represailles.

De opkomst bij verkiezingen ligt al jaren gênant laag rond de 23%, de student stemt op de partij die het lekkerste eten uitdeelt in verkiezingstijd. Maar door het jaar heen zijn de raden en partijen onzichtbaar en zijn de inhoudelijke verschillen tussen Mei en UvA Sociaal te verwaarlozen. Vandaar een partij met een eenduidige visie die het hele jaar door zichtbaar is, met als hoofdvijand de efficiency-golf. Voor een reactie van de voorzitters van Mei en UvA Sociaal: zie kaders.

Maar wat brengt een student ertoe een poging te wagen aan een dood paard te trekken? Ik kwam er zelf aan het einde van mijn tweede jaar pas achter dat er studentenpartijen bestonden. De politiek betrokken student had ik tot dan toe alleen nog maar in het Atrium-café horen oreren over de jongerenafdeling van D’66 en de PvdA in de illusie verkerend dat ze echt mochten meepraten van de grote meneren. Maar blijkbaar was er een heel georganiseerd gezelschap van jongens en meisjes die betaald kregen van de UvA om medezeggenschap uit te oefenen. En dus zit er op donderdagavonden een groep studenten rondom Sam met een onverklaarbare hoop dat er nog wat te redden valt.  

Terwijl u de kaders aan het lezen was en heel erg heeft gedaan alsof het u allemaal wat uitmaakt, is Sam inmiddels bezig met de volgende strijd die uitgevochten moet worden: die tegen het College van Bestuur en de overheidsbezuinigingen. Er waren vrij veel socialisten bij betrokken en op de een of andere manier kwam ik op een foto in de Volkskrant terecht.

Het was 7 februari, Sam’s nieuwe partij had er al twee vergaderingen op zitten en ik zat rond een uur of 1 ’s middags op Facebook, waar een ongeruste eerstejaars Media & Cultuur student zich licht paniekerig afvroeg of alle colleges vandaag waren geschrapt. Want dat stond immers in de titel van een artikel op AT5.nl. Nee, alleen het Bungehuis was bezet. Waarom ze dan nou net weer de alfa-studenten die schaarse contacturen afpakken heeft niemand mij willen vertellen. Het initiatief Professor Protest had een paar collegezalen bezet  en de Universiteit van de Toekomst opgericht. Blijkbaar had het Bungehuis dus maar 2 lokalen.

Ok, deze bezetting had wel een redelijke boodschap, in tegenstelling tot hoe de bezetting van het Informatiecentrum over kwam (“Wij willen gratis bussen naar het Malieveld”, “Jullie hebben OV”, “Ohja”). Bij binnenkomst zaten er zo’n 50 studenten op stoelen met twee sprekers met niet-werkende microfoons  tegen elkaar te praten. Deze dag draaide om het efficiencyverhaal en de UvA bezuinigingen. Ik had de argumenten die werden geroepen al eerder gehoord, alleen  gonst het socialisme hier soms op vrij onsubtiele wijze door.

Als het groepsgesprek in herhaling valt ga ik naar de Subway voor mijn lunch. Bij terugkomst is de stemming volledig omgeslagen. Voor een groep wijd gebarende studenten staat Paul Doop, vicevoorzitter van het College van Bestuur. En dus potentieel aartsvijand of toch niet, daar is hij zelf ook nog niet helemaal  uit. Doop zegt voor dezelfde zaak te staan als de studenten, maar op het moment dat de bezuinigingen er wel komen is Paul Doop voor de financiële huishouding. En dan mogen de student en het onderwijs best voor de bezuinigingen opdraaien, zolang de universiteit maar niet failliet gaat.

Plotseling is daar een gerucht, een vermoeden, doorgesluisde informatie, geheime praktijken: er zou een lobby richting Den Haag zijn getrokken die zou hebben gepleit voor het behouden van de langstudeerboete voor studenten, maar voor het afschaffen van die voor de universiteiten. Een rode – niet per se socialistische, maar dat valt niet meer uit te maken– lap voor de studenten. Er wordt geschreeuwd. Doop is vanaf nu de verpersoonlijking van de manager die de universiteit in een fabriek verandert, er wordt op de man gespeeld: hoeveel verdient u eigenlijk!? Het is geen matten, maar toch zeer vermakelijk. Doop pareert vrij zwak: als je invloed op beleid wil uitoefenen moet je maar stemmen, of lobbyen, of protesteren. We waren toch wel op zijn minst met een van die drie bezig nu, of wat? PAULLL!?!? Ja het ging er heet aan toe. Nou nou jongens, wat heeft Marx hier nou weer mee te maken?

Na het collectieve interview met, of nouja, het tot de verantwoording roepen van Paul Doop is er een korte workshop over blokkades van Christiaan Scholl. Na afloop daal ik nog af naar de kelder van het Bungehuis, waar een ouderwets kringgesprek wordt gehouden over toekomstige acties, maar waar het gesprek vooral rondjes draait over wat de organisatiestructuur van de beweging moet worden. Vreemd is de vrij intensieve afkeer tegen een centrale organisatie van iedereen die ooit iets met het Comité SOS te maken heeft gehad. Ik vertrek maar weer en hoewel ik dan effectief minder dan twee uur aanwezig ben geweest en me geen seconde in welke discussie dan ook heb gemengd, sta ik de volgende dag op de foto in de Volkskrant vastgelegd als protesterende student. Maar goed, dan moet ik met mijn ijdele kop ook maar niet interessant voor de ingang gaan staan praten.

Ondertussen heeft de partij een naam (Kritisch Alternatief, of Ons Kritisch Alternatief, dat is in dit stadium nog niet helemaal duidelijk, of ik snap niets van de Facebook berichten die ik krijg), en gaat het vergaderen door. Maar naarmate de deadline voor het inleveren van dit stuk nadert, keldert mijn aandacht voor het onderwerp. Ik heb het geprobeerd, ik heb me ingelezen, heb de betrokkenen gesproken en serieuze vragen gesteld. Ik heb richting de betrokkenen van Sam’s partij beloftes gemaakt die ik nooit zou kunnen waarmaken, over de PR-rol die ik zou gaan vervullen, over het schrijven van een nóg uitgebreider verslag waarin de meest fundamentele en complexe malfuncties van de CSR en het CvB ontleed zouden worden. En dat spijt me, maar na een maand studentenpolitiek kan ik het niet meer opbrengen. Ik stem wel op jullie als er verkiezingen zijn, ergens over twee maanden. Al ben ik rond die tijd wel op vakantie. 

Interview Maarten Hilgeman (UvA Sociaal). Voormalig voorzitter Voorlichting & Communicatie in Centrale Studentenraad, huidig partijvoorzitter UvA Sociaal.

Partijprofilering/fractiestrijd: Sam wil fractiestrijd zien, je zou idealen binnen de UvA moeten zien. En ik denk dat dat in het voorstadium heel goed is, maar in de raad zelf misschien ten koste gaat van je raadswerk . Je moet niet vergeten: je zit daar in een college, het hele Maagdenhuis denkt die plannen uit, je krijgt al genoeg informatie naar je toegeworpen door die dossiers. Als je onderling daar ook nog eens met fracties elkaar gaat proberen af te snijden, je hebt de tijd voor die politieke spelletjes niet. Dat je idealen hebt, dat je zwaartepunten legt, dat je daar keuzes in maakt, daar ben ik helemaal voor. En dat je daar bij verkiezingen duidelijker in op moet gaan, dat ben ik met Sam eens. De keuzes zouden duidelijker gecommuniceerd moeten worden, partijen zouden minder bang moeten zijn keuzes te maken. Het verschil tussen partijen is niet meer duidelijk, maar ik denk dat die er wel zijn.

Communicatie naar student: Er moet veel meer gebruik gemaakt worden van nieuwe media. Als je kijkt naar nieuwe media, ik denk dat daar een gemiste kans ligt, de studieverenigingen hebben dat veel beter opgepakt. Ik denk dat daar voor studentenraden nog veel te winnen is. .Je hebt natuurlijk in van alle faculteiten mensen in je partij zitten, dus dat geeft wel een afspiegeling. Directer contact met de achterban zou belangrijker kunnen zijn, zeker met dingen die ad hoc opkomen. Maar het is deels ook een beetje de prijs die je betaalt voor vertegenwoordigende democratie. Laten we het partij democratie noemen, ik denk dat je best wel even met je achterban kan kortsluiten wat er leeft, voor een betere afweging.

Invloed: Vergeet niet, het is een systeem van medezeggenschap, het is geen zeggenschap. Maar over het onderwijs zelf, de kennisoverdracht en het onderzoek dat daar plaatsvind, ik denk dat we op dat gebied juist echt wel veel invloed hebben. En om dat over te brengen naar studenten, waar je mee bezig bent, is denk ik een stuk lastiger om te communiceren dan bijvoorbeeld de sloop van Crea2. . Sublid 13b van de examenregeling et cetera, waar studenten in de praktijk heel veel baat bij hebben dat het goed geregeld is, maar het communiceert wat minder. Het is natuurlijk ook een nadeel van het systeem, dat je er maar een jaar zit. Wat dat betreft zou er wat voor te zeggen zijn voor een dakpanconstructie, dat de termijnen overlappen, dat er meer continuïteit in de raden zit.

Interview Timo Klein, partijvoorzitter Kies Mei

Communicatie: Veel studenten geven een studiejaar op om zich in het partijbestuur te gooien, de schuld ligt erin dat de studentenraden hun tijd stoppen in de werkzaamheden en daardoor te weinig aandacht besteden aan contact met de achterban. Aan de andere kant is het ook gewoon zo dat een groot deel van de studenten, die hebben een bepaalde instelling, ze consumeren hun opleiding en zijn niet gemotiveerd richting alles wat er bij komt kijken.

Uitdelen roze koeken en appels bij verkiezingen: Wat moet je dan doen, moet je afspreken we gaan gewoon staan en proberen een verhaaltje te houden? Maar dan moet je wel accepteren dat het opkomstpercentage keihard omlaag gaat en dan moet je naar het CvB en zeggen:  “hier is de CSR en die is gekozen met 5 of 6 procent van de stemmen”.  Dan ben je je mandaat ook wel redelijk kwijt. Aan de andere kant is het mandaat dat je nu hebt is een wassen neus, maar dan is het tenminste een neus.

Partijprofilering/Fractiestrijd: Sam heeft een beetje de waan dat een studentenpartij net zoiets kan zijn als een partij in de Tweede Kamer. Dat partijen zich als fracties zouden kunnen onderscheiden, dat vind ik bullshit. In studentenraden werk je samen, je werkt elkaar niet tegen, en probeert daarmee de studentenstem te laten horen. Dit zijn geen Tweede Kamerverkiezingen, dit is de studentenraad. Maar ik wil  dat studenten ook iets te kiezen hebben en dat je met een verhaal naar studenten toe kan en dat de verkiezingen niet meer een wassen neus zijn, wat ze nu eigenlijk wel zijn.

Invloed: Het is terecht om je te focussen op dingen die niet goed gaan, zoals contact met de achterban, maar dan moet je niet uit het zicht verliezen dat het eigenlijk allemaal wel goed geregeld. Iedereen wil meer invloed en het is nooit genoeg, Sam vind het ook niet genoeg.  We hebben wel degelijk invloed, raden kunnen wel degelijk dingen voor elkaar krijgen.

Sam uit Mei: Sam heeft een bepaalde ideologie, en dat is niet iets wat bij de mensen van partij Mei past. Op een gegeven moment wil je ook een bepaald signaal kunnen laten horen, en een duidelijk signaal heeft ook ten gevolg dat sommige mensen zich niet meer geallieerd voelen aan partij Mei. Ik ben het ook wel grotendeels eens met Sam, en ik denk dat het ook wel goed is dat er een partij komt die een ander geluid laat horen en dan zien we wel wat de gevolgen zijn. Mijn zegen heeft ie.